Terapia

Interwencja terapeutyczna u dzieci z FASD nie może być oderwana od podstawowej wiedzy na temat uszkodzenia OUN danego dziecka. Powinna być więc poprzedzona rzetelną diagnozą. Diagnoza ta, oprócz odpowiedzi na pytanie, czy dziecko jest dotknięte FASD czy też nie, powinna zawierać opis funkcjonalny dziecka, określać jego mocne i słabe strony. Jest to konieczne, gdyż pomaga opracować indywidualny plan rozwoju dziecka. Terapia dzieci z FASD ma swoją specyfikę ze względu na charakter uszkodzeń, który następował w procesie wczesnego rozwoju. Dzieci z FASD nie powinny podlegać jakimkolwiek procedurom terapeutycznym, ponieważ mogą one być nie adekwatne dla nich. W zakładce PROFESJONALISTA więcej informacji o procesie terapii.

dr nauk społecznych Teresa Jadczak-Szumiło 

 

Jak wspierać dziecko z FASD w rozwoju – model terapii.

 

         Im wcześniejsza diagnoza tym wcześniej można podjąć kroki mające na celu usprawnienie funkcjonowania dziecka z FASD. Z badań profesor Ann Streissguth wiemy, że czynnikiem chroniącym jest diagnoza postawiona przed 5 rokiem życia. We wczesnym okresie życia dziecka możemy w sposób aktywny nie tylko wspomagać proces rozwoju, ale także go stymulować jak  również pobudzać układ nerwowy do procesów związanych z neuroplastycznością. Pomoc dla dziecka i jej efektywność jest oczywiście zależna od wieku i od jego trudności. Udzielając pomocy dziecku z FASD warto  pamiętać, że dzieci z FASD mają specyficzne zaburzenia związane z tym zespołem i w związku z tym wymagają oddziaływań specyficznych dla dzieci z FASD, a nie dowolnych oddziaływań. Model terapii powinien wynikać z uszkodzeń i zdiagnozowanych deficytów rozwojowych.

Model pomocy dzieciom z FASD

 

Prezentując model pomocy dla dziecka z FASD korzystam z własnych doświadczeń klinicznych i wiedzy wynikającej z badań nad problemem FASD.  Model terapii dziecka z FASD przedstawia poniższy schemat Rys.1.

Rys.1 Schemat terapii dziecka z FASD

1.Praca nad regulacją podstawowych procesów mózgowych:

Praca ta to ćwiczenia stymulacyjne wspomagające regulację w następujących obszarach:

  • nadreakretywności osi HPA – podstawowy proces jaki blokuje rozwój dzieci z FASD
  • zaburzeń snu
  • zaburzeń czucia
  • zaburzeń przetwarzania sensoryczno-motorycznego
  • praca nad traumą wczesnodziecięcą
  • regulacja emocji w tym praca nad modyfiacjami związanymi ze zmienioną regulacją emocji w związku ze stylem przywiązania

2. Stymulacja schematów motorycznych  w tym wzorców odruchowych

  • schematy motoryczne  odruchów
  • nawyki wzrokowe
  • automatyzacja praksji dużych i małych
  • praca nad przetwarzaniem słuchowym – podstawy neurorozwojowe

3. Praca nad rozwojem funkcji psychicznych

  • terapia językowa w tym trening językowy . Trening  językowy przygotowany w oparciu o badania Cogginsa i zespołu.
  • ćwiczenia pamięciowe
  • ćwiczenia koncentracji
  • poszukiwanie indywidualnych, alternatywnych sposobów nauki czytania i pisania
  • rozwój myślenia matematycznego wg E. Gruszczyk-Kolczyńskiej
  • treningi słuchowe – jednak warunkiem jest zakończenie neurorozwojowych podstaw potrzebnych do przetwarzania słuchowego (punkt 2)
  • akomodacje środowiskowiskowe dla dzieci z FASD

Źródło: Opracowanie na podstawie  badań własnych i własnej pracy terapeutycznej.[1]

 

         Terapia dziecka z FASD wymaga wiedzy na temat tego zaburzenia i specyficznych procesów jakie zachodzą w OUN dziecka z tym deficytem. Do czynników ochronnych dla dzieci z FASD należą: wczesna diagnoza i posiadanie rodziny. Te dwa czynniki zapewniają szybkie podjęcie pomocy i są gwarancją jej wdrażania. Jednak dzieci z FASD często nie mają ani jednego, ani drugiego stąd bardzo silne zagrożenie zaburzeniami wtórnymi (problemy edukacyjne, wypadnięcie z procesu edukacji, problemy rówieśnicze, problemy z prawem), które mylnie są przypisywane wszystkim dzieciom z FASD. Terapia dziecka z FASD wymaga planowego działania. Kolejne kroki powinny wynikać z diagnozy neurorozwojowej dziecka i powinny pomóc mu osiągać dojrzałość w bardziej zaawansowanych procesach. Nie oznacza, to, że można wykonać dowolne ćwiczenia z dowolnych modeli terapeutycznych. Dzieci z FASD mają swoją specyfikę rozwojową i interwencja terpeutyczna powinna być zgodna z diagnozą kliniczną i aktualnym rozwojem dziecka.

Zakończenie

Dzieci z FASD nie są leniwe, ani zawsze upośledzone. Nie są agresywne i nie manipulują. Jeśli takimi się stały to znaczy, że my dorośli z ich otoczenia nie zapewniliśmy im właściwej opieki i pomocy! Unikając diagnozy lub dając inną diagnozę dla tzw. dobra dziecka pozbawiamy dzieci z FASD właściwej pomocy i wsparcia. Tym samym narażamy je na wtórne w stosunku do uszkodzenia OUN problemy!

 

 

 


[1]      Dziękuję w tm mjejscu wszystkim współpracownikom pracującym ze mną na obozach terapeutycznych dla dzieci z  FASD za ich wklad w budowanie modelu pomocy: Katarzyna Kałamajska-Liszcz, Krzysztof Liszcz, Michalina Jarosz, Edyta Gotkowska, Natalia Dorna, Bernadeta  Wołoszyn, Jadwiga Zembek, Urszula Mirosz, Justyna Morawiecka, Emil Szumiło, Hanna Antczak.